Xây dựng là lĩnh vực kinh doanh phát triển với tốc độ như vũ bão tại Việt Nam hiện nay. Các công ty cung cấp dịch vụ hướng đến mục tiêu hoạt động lâu dài phải cung cấp dịch vụ chất lượng cao và hoàn thành đầy đủ nghĩa vụ về thuế. Thuế trong doanh nghiệp xây dựng phức tạp vì phải kê khai rất nhiều hóa đơn cũng như nguồn thu chi đã thực hiện.
Trong nội dung dưới đây, Kế toán Liên Thành chia sẻ đến bạn kinh nghiệm quyết toán thuế công ty xây dựng để đảm bảo kịp thời, đúng pháp luật, tránh bị phạt nộp chậm hay truy thu.
Quyết toán thuế công ty xây dựng là gì?
Quyết toán thuế thu nhập doanh nghiệp xây dựng là quá trình kiểm tra, rà soát và tính toán chính xác số thuế mà doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực xây dựng phải nộp đến cơ quan thuế sau khi thực hiện kê khai và tạm nộp trong suốt kỳ tính thuế. Đây là hoạt động bắt buộc để đảm bảo công ty xây dựng đã thực hiện đúng nghĩa vụ thuế của mình theo quy định của luật pháp Việt Nam.
Doanh nghiệp xây dựng thường bị kiểm tra những gì?
Thanh tra thuế doanh nghiệp xây dựng thường thực hiện kiểm tra những tài liệu sau:
- Hóa đơn chứng từ xây dựng về nguyên vật liệu, vật tư xây dựng, chi phí, phiếu nhập, phiếu chi, phiếu xuất kẹp hóa đơn cho hàng hóa vào và ra, in phiếu thu.
- Báo cáo tài chính của kỳ kiểm tra.
- Sổ cái và các tài khoản nếu thấy bất thường.
- Hợp đồng thi công công trình xây dựng trong kỳ kiểm tra, hồ sơ dự thầu, bảng tổng hợp doanh thu tính thuế GTGT và thuế TNDN đã hạch toán của từng dự án công trình.
- Biên bản nghiệm thu A-B cho các công trình đã thực hiện.
- Giấy xác nhận của chủ đầu tư hay nhà thầu chính đối với công trình đã quá hạn thi công nhưng chưa hoàn thành.
- Chi phí nhân công được phân bổ theo từng công trình đã hoàn thành.
Các loại thuế cần quyết toán trong ngành xây dựng
Thuế thu nhập doanh nghiệp
Thuế thu nhập doanh nghiệp là loại thuế trực thu và đánh trực tiếp vào khoản thu nhập doanh nghiệp xây dựng phải chịu thuế. Mức thuế TNDN của các doanh nghiệp xây dựng tại Việt Nam hiện đang áp dụng theo mức phổ thông là 20% dựa trên phần thu nhập chịu thuế.
Tuy nhiên, có một số doanh nghiệp được ưu đãi về thuế như đầu tư vào lĩnh vực ưu đãi, xây dựng ở khu vực địa lý khó khăn… sẽ được ưu đãi theo quy định của Luật Thuế TNDN nước ta.
Thuế giá trị gia tăng
Thuế giá trị gia tăng trong các doanh nghiệp xây dựng là một loại thuế gián thu đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ. Đối với doanh nghiệp trong ngành xây dựng, việc xuất hóa đơn đúng thời điểm và hợp lệ vô cùng quan trọng trong việc tính thuế GTGT. Mức thuế GTGT đối với hàng hóa và dịch vụ trong lĩnh vực hiện ở mức 10%, 8%, 5% hoặc 0% tùy theo loại hình xây dựng.
Thuế nhà thầu (nếu có)
Thuế nhà thầu là loại thuế áp dụng cho nhà thầu nước ngoài và nhà thầu phụ nước ngoài. Các loại thuế nhà thầu phải đóng đầy đủ bao gồm thuế GTGT và thuế TNDN theo hướng dẫn của Thông tư 103/2014. Với các loại thuế, phí và lệ phí khác thì nhà thầu thực hiện theo quy định pháp luật về thuế, phí, lệ phí hiện hành.
5 lỗi sai phổ biến khiến công ty xây dựng bị truy thu
Xuất hóa đơn không đúng thời điểm
Lỗi xuất hóa đơn không đúng thời điểm được thể hiện ở trường hợp công trình nghiệm thu nhưng không xuất hóa đơn, kể cả khi nghiệm thu theo từng giai đoạn. Khi hóa đơn không được xuất thì sẽ bị truy thu lại doanh thu và thuế GTGT tại thời điểm tiến hành nghiệm thu.
Ghi nhận doanh thu sai kỳ
Ghi nhận doanh thu sai kỳ có hai kiểu là ghi nhận doanh thu sau thời điểm trên hợp đồng và ghi nhận doanh thu trước thời điểm trên hợp đồng. Với trường hợp đầu tiên, một số rủi ro có thể gặp phải đó là tăng doanh thu tính thuế của kỳ trước, phạt 20% do kê khai sai làm giảm số thuế phải nộp, phạt xuất hóa đơn sai thời điểm.
Ở trường hợp thứ hai, doanh nghiệp nghiệm thu trước cho chủ đầu tư để tiến hành giải ngân nên doanh nghiệp có xu hướng “mua hóa đơn”. Do đó, cơ quan thuế sẽ tập trung vào hoạt động kiểm tra chi phí đầu vào của hợp đồng.
Chi phí nhân công thiếu hồ sơ chứng minh
Các lỗi thường gặp liên quan đến chi phí nhân công bao gồm:
- Chi phí tiền lương cao hơn so với tổng mức nhân công trong tổng hợp kinh phí hạng mục dự án.
- Sử dụng nhân công thời vụ nhưng không có bảng kê 23.
- Công trình đã ngừng thi công nhưng vẫn chấm công cho công nhân, trích khấu hao và phân bổ thiết bị máy móc thi công.
- Tiền nhân công không đúng quy định, khai khống chi phí tiền lương.
- Thiếu hồ sơ của công nhân làm thời vụ như chi phí lương, hợp đồng lao động, bản sao CCCD, bảng chấm công…
- Chênh lệch giữa chi phí nhân công trực tiếp so với tổng mức nhân công dự kiến.
Hạch toán vật tư không qua kho
Với lỗi hạch toán vật tư xây dựng không qua kho, doanh nghiệp không thể theo dõi vật tư sử dụng cho từng công trình trên phần mềm. Từ đó, công ty không thể chứng minh về biến động giá và lượng để bảo vệ chi phí hợp lý cho doanh nghiệp.
Không tách chi phí theo từng công trình
Một lỗi rất thường gặp ở các doanh nghiệp xây dựng là không lập bảng tính giá thành theo dõi cho mỗi dự án, công trình dẫn đến bị ấn định giá vốn. Biểu hiện của việc này là không phản ánh hay phản ảnh không đầy đủ, chính xác số liệu trên sổ kế toán để xác định nghĩa vụ thuế; hay không xuất trình sổ kế toán, chứng từ, hóa đơn liên quan để làm căn cứ tính thuế.
5 Kinh nghiệm quyết toán thuế cho công ty xây dựng
Kinh nghiệm khi quyết toán thuế công ty xây dựng để tránh lỗi sai về hóa đơn
Để giảm thiểu tình trạng lỗi sai về hóa đơn, người nộp thuế nên sử dụng công cụ tra cứu thông tin người nộp và hóa đơn điện tử bằng 2 cách sau:
- Cách 1: Tra cứu mã số của từng hóa đơn theo link của đơn vị cung cấp hóa đơn điện tử.
- Cách 2: Đăng nhập và tra cứu thông tin trên website của Tổng cục Thuế.
Cách tránh sai phạm về chi phí nhân công khi thực hiện quyết toán
Những biện pháp giúp tránh được những sai phạm liên quan đến chi phí nhân công bao gồm:
- Lập bảng kê khai thanh toán chi trả tiền lương cho công nhân khoa học, hợp lý.
- Kiểm tra khoản chi cho tiền lương công nhân căn cứ vào định mức được duyệt.
- Xây dựng và cung cấp bộ hồ sơ lao động đúng theo quy định.
Biện pháp khắc phục sai phạm liên quan đến doanh thu tại DN xây dựng
Những giải pháp để khắc phục sai phạm về doanh thu gồm:
- Nếu doanh nghiệp ghi nhận doanh thu sau hay trước thời điểm trên hợp đồng thì nên chuẩn bị bộ hồ sơ chứng minh tính “thực tế” của thời điểm ghi nhận.
- Khi doanh thu ghi nhận thiếu bằng với khoản khách đã trả trước thì khoản này phải được quy định trên hợp đồng và thực chất đó là khoản ứng trước của khách hàng.
Cách tránh những lỗi liên quan đến giá vốn hàng bán
Khi được yêu cầu kiểm tra giá vốn tại doanh nghiệp, khách hàng phải tỉnh táo để tránh mắc các lỗi như sau:
- Chuyển phần chi phí vượt dự toán sang kỳ quyết toán sau.
- Vật tư không qua kho nên không phân tích được biến động giá ảnh hưởng đến giá trị thi công thực tế.
- Không tìm được nguyên nhân của phần chi phí vượt dự toán nên không bảo đảm được hưởng chi phí được trừ.
- Dùng thầu phụ nhưng không có bộ hồ sơ đầy đủ hay thời điểm không phù hợp.
Giải trình sự thay đổi về giá của nguyên vật liệu
Để giải trình sự biến đổi về giá dự toán và thực tế, khách hàng cần phân tích nguyên nhân gây biến động là do giá nguyên liệu hay lượng sử dụng đã tăng lên. Từ đó xác định chi phí vượt có được tính là chi phí được trừ hay không. Cách để tính biến động như sau:
- Biến động do giá = (giá thực – giá dự kiến ) x lượng thực tế
- Biến động do lượng = (lượng thực – lượng dự kiến) x giá kế hoạch.
Bộ hồ sơ quyết toán đúng và đủ cho công ty xây dựng
Hồ sơ kế toán và thuế
Hồ sơ kế toán và thuế hoàn chỉnh bao gồm:
- Hồ sơ dự thầu: quyết định phê duyệt dự án, chỉ định thầu, kết quả chọn nhà thầu và hợp đồng giữa chủ đầu tư – nhà thầu.
- Dự toán chi phí có xác nhận của bộ phận lập báo cáo kỹ thuật.
- Bản vẽ thiết kế có xác nhận của bộ phận lập báo cáo kinh tế kỹ thuật
- Hợp đồng thi công đầy đủ chữ ký, con dấu triện, biên bản nghiệm thu công việc hay theo giai đoạn…
- Hồ sơ hoàn công
- Hợp đồng thanh lý
- Hóa đơn xuất hoàn thành công trình đã có đủ chữ ký
Hồ sơ công trình: hợp đồng, nghiệm thu, thanh lý
Mỗi công trình phải có bộ hồ sơ công trình riêng bao gồm:
- Hợp đồng thi công và phụ lục hợp đồng nếu có
- Biên bản nghiệm thu công trình theo từng giai đoạn
- Giấy tờ chứng minh hoàn công
- Biên bản thanh lý hợp đồng
Những tài liệu ở trên phải có sự thống nhất về thời gian thực hiện, giá trị và khối lượng công việc thực hiện.
Chứng từ chi phí: bảng lương, bảng phân bổ, hóa đơn
Các chứng từ liên quan đến chi phí bao gồm:
- Bảng lương của công nhân, bảng chấm công
- Hợp đồng lao động cho công nhân
- Bảng phân bổ chi phí dự án
- Chứng từ thực hiện thanh toán và hóa đơn đầu vào hợp lệ
Chi phí nào được trừ và không được trừ trong xây dựng
Chi phí được trừ phổ biến
Các khoản chi phí được trừ có điều kiện là phải có hóa đơn hợp lệ. Chi phí phổ biến trong quyết toán thuế công ty xây dựng gồm:
- Chi phí cho nguyên vật liệu và vật tư như cát, đá, xi măng, gạch… với điều kiện thêm là có hợp đồng và giấy tờ nhập xuất kho.
- Chi phí nhân công cho lương nhân viên, công nhân chính thức và thời vụ.
- Chi phí máy móc và thiết bị xây dựng
- Chi phí công tác, xăng xe, điện thoại, tiếp khách
Những khoản chi dễ bị loại khi quyết toán
Các loại thuế thường bị loại trong quá trình quyết toán thuế công ty xây dựng bao gồm:
- Chi phí thanh toán lương cho người lao động đã hạch toán vào chi phí kinh doanh nhưng không có chứng từ hợp lệ.
- Chi phí trang phục không có hóa đơn, khoản chi vượt mức triệu đồng/năm/người.
- Chi phí vay vốn sản xuất kinh doanh vượt mức 150% mức lãi suất cơ bản đã thông báo ở thời điểm vay.
- Chi phí thuê tài sản cá nhân không có đủ chứng từ hay hồ sơ.
- Chi phí đầu tư xây dựng cơ bản ở giai đoạn đầu cho tài sản cố định.
Câu hỏi thường gặp khi quyết toán thuế công ty xây dựng
Công ty xây dựng không có doanh thu, có phải quyết toán không?
Kể cả không có doanh thu, doanh nghiệp vẫn phải thực hiện quyết toán thuế. Các loại thuế cần thực hiện gồm thuế TNDN, thuế TNCN, thuế GTGT và báo cáo tài chính theo năm tài chính của doanh nghiệp.
Công trình chưa nghiệm thu có bị tính thuế không?
Căn cứ theo Điều 3 Thông tư 78/2021/TT-BTC và Điều 8 Thông tư 219/2013/TT-BTC, thời điểm tính thu nhập chịu thuế và lập hóa đơn GTGT là thời điểm nghiệm thu, bàn giao công trình. Do đó, công trình chưa nghiệm thu thì không bị tính thuế.
Hóa đơn không hợp lệ xử lý thế nào?
Hóa đơn không hợp lệ, bị sai thông tin như mã số thuế, đơn giá, tên doanh nghiệp… nhưng chưa kê khai thuế thì cần lập biên bản thu hồi hóa đơn rồi bên bán xuất lại hóa đơn hợp lệ.
Trong trường hợp đã kê khai mới phát hiện sai sót thì phải lập biên bản điều chỉnh hóa đơn, sau đó bên bán lập hóa đơn điều chỉnh lại chính xác, không được lập hóa đơn thay thế.
Khi nào nên thuê dịch vụ quyết toán thuế trọn gói?
Kế toán Liên Thành hiện là doanh nghiệp cung cấp dịch vụ quyết toán thuế doanh nghiệp chuyên nghiệp. Các công việc chúng tôi thực hiện bao gồm rà soát toàn bộ hóa đơn, chứng từ, sổ sách; lập báo cáo tài chính, lập tờ khai thuế doanh nghiệp; giải trình với cơ quan thuế khi được yêu cầu; tư vấn về thuế cho doanh nghiệp.
Khách hàng nên thuê dịch vụ quyết toán thuế trọn gói của Kế toán Liên Thành khi:
- Doanh nghiệp phát sinh quá nhiều hóa đơn, chi phí phân bổ phức tạp, nhiều hợp đồng kinh doanh và sử dụng lao động.
- Doanh nghiệp không có bộ phận chuyên trách và có kinh nghiệm sâu rộng về thuế.
- Công ty mới thành lập, chưa hiểu rõ về thuế và không có bộ phận thuế chuyên nghiệp.
- Công ty có nguy cơ bị kiểm tra, thanh tra thuế.
Địa chỉ nộp hồ sơ khai quyết toán thuế cho công ty xây dựng
Trực tiếp tại cơ quan thuế
Doanh nghiệp thực hiện nộp thuế doanh nghiệp tại Chi cục Thuế hoặc Cục Thuế nơi đăng ký mã số thuế. Phương pháp này phù hợp với những công ty xây dựng có doanh thu nhỏ, doanh nghiệp mới và hiện chưa thực hiện kê khai điện tử.
Gián tiếp qua bưu chính
Doanh nghiệp có thể chọn gửi hồ sơ khai quyết toán thuế thông qua các đơn vị bưu chính trong nước đến cơ quan quản lý về thuế. Trong phong vì phải ghi thông tin doanh nghiệp và Hồ sơ khai quyết toán thuế.
Nộp trực tuyến trên cổng thông tin
Nộp trực tuyến trên cổng thông tin điện tử của Tổng cục Thuế là hình thức được khuyến khích hiện nay. Tất cả giấy tờ liên quan đến thuế đều có thể nộp tại đây. Nhanh chóng, thuận tiện, tiết kiệm chi phí và bảo mật chính là ưu điểm của cách nộp thuế này.
